Đau mạn tính ở người cao tuổi là tình trạng các cơn đau kéo dài trên 3 tháng và thường tái phát. Nếu không được can thiệp phù hợp, nó có thể làm sa sút thể chất, tinh thần, làm giảm chất lượng cuộc sống. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện: các loại đau thường gặp, cách đánh giá, hậu quả và giải pháp quản lý hiệu quả.

I. Các loại đau mạn tính thường gặp

Dưới đây là những loại đau mạn tính mà người cao tuổi hay gặp:

Đau đầu: đau nửa đầu, đau do các bệnh hệ thần kinh trung ương.

Đau vùng răng – hàm – mặt: liên quan nha chu, viêm khớp thái dương.

Đau ngực: có thể liên quan tim mạch, phổi.

Đau bụng: do bệnh lý tiêu hóa, tiết niệu.

Đau khớp: thoái hóa khớp gối, khớp háng, khớp vai hoặc viêm khớp.

Đau cột sống: cổ, lưng, thắt lưng — do thoái hóa, thoát vị, trượt đốt sống.

Đau xương: do loãng xương hoặc di căn xương.

Đau thần kinh:

Đau sau zona

Đau thần kinh tọa

Đau dây thần kinh số V

Đau thần kinh ngoại vi (do tiểu đường)

Đau tâm lý: khi không có tổn thương thực thể rõ ràng, nhưng liên quan rối loạn tâm thần — trầm cảm, lo âu, rối loạn cơ thể.

II. Đánh giá mức độ đau ở người cao tuổi

Với người có khả năng giao tiếp

Sử dụng thang điểm 0–10: 0 không đau, 10 đau dữ dội nhất.

Hỏi người bệnh mô tả bằng lời về mức độ đau.

Với người khó giao tiếp

Thang điểm VAS (Visual Analog Scale): người bệnh chỉ vị trí trên thang điểm.

Thang điểm khuôn mặt Wong-Baker: sử dụng hình mặt cười / mặt buồn để người bệnh chọn.

Với người có sa sút trí tuệ, đau có thể được biểu hiện qua nét mặt nhăn nhó, cau mày, mắt nhấp nháy; hành vi bất thường như cáu gắt, bỏ ăn cũng có thể là dấu hiệu đau.

III. Hậu quả của đau mạn tính

Tâm lý: Gây lo âu, trầm cảm, giảm hứng thú sống.

Sức khỏe thể chất: Rối loạn giấc ngủ, tăng huyết áp, rối loạn tiêu hóa.

Giảm vận động: Do đau, người bệnh tránh di chuyển, dẫn đến teo cơ, cứng khớp.

Phụ thuộc thuốc: Dùng thuốc giảm đau kéo dài có nguy cơ phụ thuộc hoặc tác dụng phụ.

Tăng nguy cơ té ngã: Do vận động kém, mất thăng bằng.

Giảm chất lượng cuộc sống: Cần trợ giúp từ người chăm sóc, sinh hoạt hàng ngày bị cản trở.

IV. Giải pháp cho người cao tuổi khi bị đau mạn tính

1. Khám bác sĩ chuyên khoa

Đánh giá nguyên nhân đau toàn diện.

Dùng thuốc theo phác đồ, không tự ý thay đổi liều.

2. Giảm đau không dùng thuốc

Tập thể dục nhẹ: đi bộ, yoga, các bài vậ t lý trị liệu.

Chăm sóc tinh thần: nghỉ ngơi, thư giãn, tránh stress.

3. Chế độ dinh dưỡng

Kiểm soát cân nặng.

Tăng canxi, vitamin D để hỗ trợ xương khớp.

Tránh rượu bia, thuốc lá, thực phẩm gây viêm.

4. Dùng thiết bị hỗ trợ

Đai lưng, đai gối, gậy, khung tập đi để giảm áp lực khi di chuyển.

5. Liệu pháp bổ trợ

Âm nhạc trị liệu, chăm sóc thú nuôi để cải thiện tinh thần.

Massage nhẹ, chườm ấm, liệu pháp vật lý.

V. Kết luận

Đau mạn tính ở người cao tuổi là thách thức lớn, nhưng nếu được phát hiện sớm, đánh giá đúng và áp dụng chiến lược toàn diện — kết hợp y khoa, vận động, tâm lý và hỗ trợ thiết bị — thì có thể quản lý được hiệu quả. Người bệnh, gia đình và chuyên gia cần phối hợp để giảm đau, cải thiện vận động và giữ chất lượng cuộc sống.

Hãy nhớ: đau mạn tính không phải là cái “vận mệnh” phải chịu, mà là tình trạng có thể cải thiện nếu được chăm sóc đúng cách và kiên trì trong thời gian dài.