Bệnh đái tháo đường có thể gặp ở bất kỳ ai ở độ tuổi nào, tuy nhiên thường gia tăng theo độ tuổi. Vậy tại sao người lớn tuổi dễ mắc đái tháo đường? Đâu là các biến chứng có thể gặp phải và cách phòng ngừa?
Đái tháo đường là bệnh lý ngày càng phổ biến ở người cao tuổi và các biến chứng của đái tháo đường, nhất là biến chứng tim mạch, là một trong những nguyên nhân quan trọng gây tử vong ở những người này.
Vì sao người già dễ mắc tiểu đường
Người già dễ bị tiểu đường có thể là do những thay đổi về quá trình chuyển hóa glucose, rối loạn nội tiết trong cơ thể và sự kháng insulin tăng dần theo tuổi.
Ở người già, những triệu chứng điển hình của tiểu đường thường khó nhận biết hơn so với người trẻ, đồng thời dễ bị nhầm lẫn do nhiều thay đổi liên quan đến tuổi tác. Do đó, người già mắc bệnh tiểu đường có thể không được chẩn đoán chính xác hoặc khi phát hiện thì cơ thể đã xuất hiện những tổn thương rõ rệt, làm cho việc điều trị cũng trở nên khó khăn.
Người già cũng có thể mắc các bệnh lý nền khác cùng với bệnh tiểu đường, điều này làm cho tình trạng bệnh càng phức tạp hơn. Một trong những trường hợp thường thấy đó là khi bị huyết áp cao hoặc rối loạn lipid máu có thể tăng khả năng gây biến chứng của bệnh tiểu đường như các vấn đề về bệnh thận đái tháo đường, mạch máu, dây thần kinh. Ngoài ra, người già là đối tượng có hệ miễn dịch suy yếu, lượng đường huyết cao, dễ bị nhiễm trùng hơn, những vết thương cũng lâu lành hơn. Bên cạnh đó, người già có thể bị suy giảm chức năng nhận thức gây trở ngại cho quá trình thăm khám và chẩn đoán bệnh.
Tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường tăng theo độ tuổi. Ở độ tuổi trên 65 chiếm khoảng 18 - 20%. Đa số các bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi là đái tháo đường tuýp 2 (tới trên 95%).
Nguyên nhân làm tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường ở người cao tuổi
Suy giảm chức năng của tế bào beta ở đảo tụy dẫn đến giảm tiết insulin vào trong máu, từ đó giảm chuyển hóa glucose dẫn đến đường máu cao.
Tình trạng đề kháng insulin tăng lên theo tuổi làm giảm hiệu quả của insulin đối với sự điều hòa đường huyết, đường không được vận chuyển vào trong tế bào để sử dụng và tích lũy dẫn đến tăng cao nồng độ đường trong máu..
Ở người cao tuổi thường lạm dụng những thuốc giảm đau, chống viêm nhóm steroid cũng góp phần rối loạn chuyển hóa glucose dẫn đến bệnh đái tháo đường.
Bên cạnh đó, lối sống ít vận động, ít hoạt động dẫn đến thừa cân, béo phì cũng được coi là nguyên nhân gây ra đái tháo đường ở người cao tuổi.
Biến chứng bệnh đái tháo đường ở người cao tuổi
Nếu không được chữa trị kịp thời, bệnh đái tháo đường có thể dẫn đến biến chứng nặng nề như mù lòa, tổn thương thần kinh dẫn đến nhiễm trùng, phải cắt cụt chi và bệnh lý tim mạch như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim đe dọa thường trực tính mạng bệnh nhân.
Suy giảm thị lực: Biến chứng võng mạc, xuất huyết đáy mắt, đục thủy tinh thể là nguyên nhân làm cho người cao tuổi bị nhìn mờ và mù lòa. Gần 1/5 người Mỹ lớn tuổi mắc bệnh tiểu đường báo cáo bị suy giảm thị lực.
Biến chứng thần kinh: Đường máu cao dai dẳng trong máu làm tổn thương các sợi thần kinh ngoại vi dẫn đến cảm giác tê bì, kiến bò, buồn bực chân tay, giảm cảm giác.
Rối loạn nhận thức: Chứng mất trí nhớ kiểu Alzheimer và nhồi máu cơ tim có khả năng xảy ra ở những người mắc bệnh tiểu đường cao gấp đôi so với những người không mắc bệnh tiểu đường ở cùng độ tuổi.
Té ngã và gãy xương: Quá trình lão hóa của cơ thể cùng với bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ té ngã và gãy xương theo nhiều cơ chế khác nhau như giảm đường huyết đột ngột, xương trở nên giòn hơn. Phụ nữ mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ gãy xương hông và xương cánh tay cao hơn. Tránh tăng và hạ đường huyết nghiêm trọng có thể làm giảm nguy cơ té ngã.
Điều trị đái tháo đường ở người già
Đối với căn bệnh đái tháo đường ở người cao tuổi, quá trình điều trị bệnh có thể bắt đầu từ việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện. Bên cạnh các biện pháp thay đổi lối sống thì người bệnh cần uống thuốc điều trị tiểu đường hoặc tiêm insulin tùy vào mức độ của bệnh. Đồng thời, người già sẽ có thể kết hợp cùng với các loại thuốc khác để kiểm soát các bệnh lý thường gặp như huyết áp cao, tăng cholesterol.
Một số lưu ý trong khi điều trị bệnh tiểu đường ở người già
Kiểm tra chỉ số đường huyết tại nhà với số lần và thời điểm đo theo sự hướng dẫn của bác sĩ để có thể đánh giá hiệu quả điều trị bệnh.
Thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ tại cơ sở y tế để đảm bảo theo dõi chính xác tương đối diễn tiến bệnh, phòng ngừa kịp thời các biến chứng.
Kiểm tra chức năng thận định kỳ để phát hiện và điều trị kịp thời khi gặp phải những tổn thương trên thận.
Nguy cơ tác dụng phụ hoặc tương tác giữa thuốc với thuốc có thể tăng lên khi người già mắc bệnh tiểu đường và sử dụng nhiều loại thuốc điều trị bệnh khác. Vì thế, người bệnh cần được khai thác kỹ càng về thông tin thuốc đang sử dụng để có những đánh giá, lựa chọn thuốc phù hợp.
Uống thuốc đều đặn theo chỉ dẫn của bác sĩ, không được tự ý thay đổi liều dùng hoặc ngưng thuốc ngay cả khi đã cảm thấy tốt hơn.
Hãy thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện bất kỳ tác dụng phụ nào nghi ngờ do thuốc hoặc gặp khó khăn trong việc uống thuốc.
Người già cũng tiềm ẩn nguy cơ té ngã cao, đặc biệt là khi gặp phải tác dụng phụ hạ đường huyết quá mức khi dùng thuốc điều trị tiểu đường. Vì thế, bệnh nhân và cả người thân xung quanh nên tìm hiểu thêm để biết cách xử trí kịp thời.
Người cao tuổi cũng là đối tượng dễ bị hạ đường huyết khi dùng thuốc điều trị
Dinh dưỡng cho người lớn mắc đái tháo đường
Dinh dưỡng là một phần không thể thiếu trong chăm sóc bệnh tiểu đường ở mọi lứa tuổi, nhưng có những cân nhắc bổ sung cho người lớn tuổi mắc đái tháo đường.
Mặc dù nhu cầu năng lượng giảm dần theo tuổi tác, nhưng nhu cầu dinh dưỡng đa lượng vẫn tương tự trong suốt tuổi trưởng thành.
Đáp ứng nhu cầu vi chất dinh dưỡng với lượng calo thấp hơn là một thách thức, do đó người lớn tuổi mắc đái tháo đường có nguy cơ thiếu hụt cao hơn.
Người lớn tuổi có thể có nguy cơ bị suy dinh dưỡng do chán ăn, thay đổi vị giác và khứu giác, khó nuốt, các vấn đề về răng miệng và suy giảm chức năng dẫn đến khó khăn trong việc chuẩn bị hoặc tiêu thụ thức ăn. Các kiểu ăn uống quá hạn chế, do tự áp đặt, có thể làm tăng thêm nguy cơ mắc đái tháo đường cho người lớn tuổi.
Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng theo chế độ ăn Địa Trung Hải có thể có lợi cho bệnh nhân tiểu đường. Chế độ ăn Địa Trung Hải thường bao gồm các loại thực phẩm nguyên hạt, chế biến tối thiểu như trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, quả hạch và hạt.
Chế độ này được khuyến nghị cho bệnh nhân lớn tuổi mắc bệnh tiểu đường để ngăn ngừa tình trạng suy nhược và suy giảm nhận thức.
Người cao tuổi mắc đái tháo đường sẽ gặp nhiều khó khăn và phức tạp hơn trong điều trị. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa kỳ khuyến cáo rằng những người trưởng thành thừa cân, có các yếu tố rủi ro và tất cả người lớn từ 45 tuổi trở lên nên được sàng lọc tại cơ sở y tế 1 - 3 lần/năm bằng cách thực hiện xét nghiệm đường huyết lúc đói (FPG), xét nghiệm HbA1C hoặc xét nghiệm dung nạp glucose đường uống.
Thăm khám sớm, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời là chìa khóa để người bệnh, người cao tuổi sống chung khỏe mạnh với bệnh đái tháo đường.
Bài viết liên quan về bệnh lý
người cao tuổi
Đăng ký nhận thông tin
Messenger
Cuộc gọi